خرمن‌کوه؛ کوهی متفاوت در همسایگی بختگان
خرمن‌کوه یکی از پدیده‌های زمین‌شناسی چشمگیر استان فارس است که در مسیر سروستان به استهبان و در همسایگی [[دریاچه بختگان]] قرار دارد. این کوه در شمال شهر [[فسا]] دیده می‌شود و به عنوان مرتفع‌ترین نقطه این شهرستان شناخته می‌شود. فرم ویژه و گنبدمانند آن از همان نگاه نخست، توجه هر رهگذر و طبیعت‌دوستی را جلب می‌کند؛ کوهی که هم در چشم‌انداز طبیعی منطقه اثرگذار است و هم برای پژوهشگران زمین‌شناسی اهمیت فراوانی دارد.
ساختار گنبدی و رازهای درون کوه
برخی پژوهشگران بر این باورند که خرمن‌کوه در اصل یک گنبد نمکیِ برونزدنیافته است و ظاهر خاص آن این احتمال را تقویت می‌کند. مرز این کوه با سازندهای اطراف، گسله و ناهنجار است و همین ویژگی، آن را به یکی از ساختارهای قابل توجه در پهنه [[زاگرس]] تبدیل کرده است. علت شکل‌گیری این ساختار شبه‌گنبدی را معمولاً در تنش‌های زمین‌ساختیِ ناشی از چرخش و تغییر روند ناحیه، همراه با نفوذ دیاپیرهای نمکی در زیر سطح زمین می‌دانند.
قدمت خرمن‌کوه و سازندهای آن
سن تقریبی خرمن‌کوه را بر پایه فسیل‌های میکروسکوپیِ یافت‌شده، از دوره [[پالئوسن]] تا [[میوسن]] دانسته‌اند؛ یعنی بازه‌ای از دوران [[سنوزوئیک]] که حدود ۶۵ تا ۱۵ میلیون سال پیش را در بر می‌گیرد. سازندهای اصلی این کوه شامل جهرم و آسماری است و در بخش‌های مرکزی و مرتفع، جایی که تفکیک این دو سازند دشوار می‌شود، از عنوان آسماری–جهرم استفاده می‌شود. سنگ‌آهک‌های سازند جهرم، پیکره اصلی کوه را شکل داده‌اند و برجستگی و سیمای آشکار آن به‌خوبی نشان می‌دهد که چرا خرمن‌کوه در میان عوارض طبیعی فارس، این‌چنین شاخص است.
قله‌ای بلند با سنگ‌هایی پر از نشانه‌های حیات کهن
قله خرمن‌کوه در حدود ۳۱۸۳ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و همین بلندی، آن را به نقطه‌ای شاخص در شمال فسا تبدیل کرده است. در سنگ‌آهک‌های این کوه، یافتن فسیل [[نومولیت]] چندان دشوار نیست و این موضوع برای علاقه‌مندان به زمین‌شناسی و تاریخ طبیعی، جذابیتی ویژه دارد. در دامنه‌های پایین‌تر و پیرامون کوه نیز سنگ‌آهک و سنگ‌آهک مارن‌دار سازند [[آسماری]] دیده می‌شود؛ هرچند در برخی بخش‌ها این لایه‌ها آشکار نیستند.
خرمن‌کوه در مسیر ناودیس زاگرس
از نگاه چینه‌شناسی، خرمن‌کوه بخشی از پهنه زاگرس به شمار می‌آید. اگر از [[استهبان]] به سوی [[شیراز]] حرکت کنید و به کوه‌های اطراف بنگرید، در حقیقت به‌طور تقریبی در امتداد محور یک ناودیس پیش می‌روید؛ محوری که از خرمن‌کوه نیز عبور می‌کند. در این مسیر، شیب لایه‌های دو سوی جاده، یعنی در شمال و جنوب، به سوی یکدیگر است و همین ویژگی، درک بهتری از ساختار زمین‌شناسی منطقه به دست می‌دهد.
خرمن‌کوه در منابع تاریخی و مسیر دسترسی
در [[لغت‌نامه دهخدا]] نیز از خرمن‌کوه یاد شده و این کوه از عوارض شناخته‌شده منطقه فارس به شمار آمده است. امروزه مسیر دسترسی خودرویی به خرمن‌کوه در مجاورت روستاهای [[رونیز سفلی]] و شمس‌آباد، از توابع بخش رونیز شهرستان استهبان قرار دارد. نزدیکی این کوه به دریاچه بختگان و قرار گرفتن آن در مسیر میان استهبان و سروستان، سبب شده است خرمن‌کوه نه فقط برای زمین‌شناسان، بلکه برای طبیعت‌گردان و علاقه‌مندان به مناظر بکر فارس نیز مقصدی دیدنی باشد.
۰ نظر