آبشار و سکونتگاه صخره‌ای تقرچه | سمیرم

آبشار و پارک کوهستانی تقرچه؛ ترکیبی از طبیعت و تاریخ سمیرم

آبشار و پارک کوهستانی تقرچه در مرکز شهر سمیرم و در سینه کوهی با ارتفاع حدود ۷۰۰ متر قرار دارد و چشم‌اندازی بی‌نظیر از کل شهر ارائه می‌دهد. صدای آبشارها، خستگی را از تن رهگذران بیرون می‌کند و این منطقه با درختان بزرگ و سایه‌دار خود، فضایی خنک و دلنشین برای گردشگران فراهم آورده است.

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

تقرچه به گفته برخی از قدیمی‌ها، محل استقرار طایفه قراچه بوده و نام آن برگرفته از تخت قراچه یا تخت سیاه است؛ به معنای محلی کوچک با صخره‌های سخت در بلندای شهر. بقایای غارها و دست کندهای کوه، نشان می‌دهد این منطقه از گذشته سکونتگاه انسان‌ها بوده و بازار مهمی برای دامداران و کشاورزان محسوب می‌شده است. آثار سکونتگاه‌ها به دوران اقوام کاسی‌ها و اوراتورها بازمی‌گردد که خانه‌های صخره‌ای در دل سنگ‌ها ساخته بودند.

ویژگی‌های طبیعی و آثار تاریخی

آبشار و پارک کوهستانی تقرچه دارای رودخانه‌ها و آبشارهای فصلی، پوشش گیاهی متنوع، غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای است. در این منطقه آثار تاریخی از جمله:

• آسیاب‌های سنگی قدیمی

• معبد زرتشت که اکنون به قدمگاه تبدیل شده

• میل‌های سنگی دوره ساسانی

• حمام و مسجد کمال‌الملک و وزیر سمیرمی از دوره سلجوقی

• نارین قلعه

همچنین، آبشار تنگ سیل در قسمت شرق تقرچه قرار دارد که با سنگ و گچ پوشانده شده و امروزه به شکل یک اتاقک درآمده است. کف غار طبیعی و دست‌نخورده باقی مانده و سقف آن با تیرهای چوبی و پوشش طبیعی محافظت شده است.

آثار و یافته‌های باستان‌شناسی

در بالای غار میل سنگی دوره ساسانی وجود داشته که امروزه شکسته و به پایین آبشار سقوط کرده است. دکتر واندربرگ اتریشی این میل‌ها را عکسبرداری و اندازه‌گیری کرده است. یکی از این میل‌ها دارای خط پهلوی ساسانی بوده که هم‌اکنون در محوطه دانشگاه پیام نور سمیرم نصب شده است.

تعدادی غار در شمال سکونتگاه تقرچه و در امتداد سمت چپ آبشار تنگ سیل قرار دارند که هر یک به دیگری راه دارند. بقایای چاله‌های آتش و محفظه‌های خروج هوا نیز نشان‌دهنده پیچیدگی ساختار سکونتگاه‌های صخره‌ای بوده است.

تغییرات تاریخی و سکونت

ساکنان تقرچه به مرور زمان محل سکونت خود را ترک کرده و خانه‌های خشت و گل جایگزین خانه‌های صخره‌ای شده‌اند. در زمان سلطان الجایتو تختی در این منطقه ساخته شد که بعدها به تخت قراچه مشهور شد. گفته می‌شود گوهر خاتون همسر سلطان محمد سلجوقی نیز مدتی در این محل سکونت داشته است.