🕌 آرامگاه و خانقاه شیخ علاءالدوله سمنانی | یادگار ایلخانی سرخه
معرفی آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی
در روستای صوفیآباد شهرستان سرخه از استان سمنان، آرامگاه و خانقاهی تاریخی قرار دارد که به شیخ علاءالدوله سمنانی تعلق دارد. این بنا متعلق به دوره ایلخانی است و در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۱۷ با شمارهٔ ثبت ۳۲۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در ابتدا، این آرامگاه بنا شد تا محلی رفیع و با عظمت برای عبادت و ریاضت باشد؛ بنا به دستور عمادالدین جمالالدین عبدالوهاب وزیر سلطان محمد خدابنده از خشت خام ساخته شد و شیخ علاءالدوله خانقاهی بر آن افزود.
تاریخچه و اهمیت شیخ علاءالدوله
شیخ علاءالدوله، با لقب رکنالدین، از خاندان ثروتمند سمنان و اصالتاً از ناحیه سند بود، اما در بیابانک سرخه مستقر شد و بخشی از زندگی خود را به ریاضت و تصوف اختصاص داد. این خانقاه نه تنها محل عبادت شیخ بود، بلکه به مرکزی برای تجمع عارفان، دانشمندان و شاعران تبدیل شد. در تذکره الشعرا، آمده است که خواجوی کرمانی شاعر معروف قرن هشتم هجری، سالها در این خانقاه به خدمت شیخ مشغول بوده و دیوان اشعار شیخ را گردآوری کرده است.
معماری بنا
ساختمان آرامگاه شامل دو بخش اصلی است:
-
بخش اصلی: محوطهای مربع شکل با گنبد عظیم که امروزه تنها فیلپوش زاویه جنوب غربی آن باقی مانده است. طول هر ضلع حیاط مربع شکل حدود ۷ متر است.
-
ایوان رفیع و بلند: رو به مشرق، شامل دو ستون آجری، جرز عریض و دو اتاق با درهای چوبی. این ایوان و طاقنمای آجری، از قدیمیترین بخشهای بنا هستند.
مزار شیخ خارج از ایوان واقع شده و شامل دو سنگ قبر با ابعاد ۱.۶۰ × ۱.۱۰ متر و ارتفاع ۷۰ سانتیمتر است. بر سنگ مزار، اشعاری حجاری شده و نردهای آهنین با سقف برای حفاظت از نور شدید آفتاب کویر قرار دارد.
بخشهای صوفیان و کاروانسرا
این مجموعه شامل کاروانسرایی دو ایوانی با ۲۴ حجره در پیرامون حیاط است که شاگردان و صوفیان برای ریاضت و تصوف در آنها ساکن میشدند. ایوان آجری بلند، اتاقهای چوبی و طاقنماهای ساده، زیبایی و اصالت معماری صوفیانه را نشان میدهد.
اقدامات حفاظتی و مرمتی
در سالهای اخیر، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان سمنان با همکاری ISCARSAH و نظارت یونسکو اقدام به استحکام بخشی و مقاومسازی بنا کرده است تا این اثر ارزشمند تاریخی برای نسلهای آینده حفظ شود.
۰ نظر