اسرار باروی ری | قلعه‌ای بر فراز صخره‌ها

معرفی باروی ری

باروی ری، همچون نگهبانی صبور، حکایت تاریخ چندین هزار ساله شهرری را در دل خود جای داده است. این شهر که از قدیمی‌ترین مراکز تمدنی ایران محسوب می‌شود، دارای آثار تاریخی متعددی مانند دژ رشکان، برج خاموشان، برج طغرل، تپه باستانی چشمه علی و محوطه‌های قبرستان زیرین و زبرین است. در گذشته، ساخت برج‌ها و باروها اطراف شهرها رواج داشت و به عنوان بخشی از استحکامات شهری برای مقابله با دشمنان طراحی می‌شد. این باروها همچنین محلی برای نگهداری ذخایر غذایی چند ماهه شهر بودند تا در مواقع محاصره، ساکنان از آن بهره‌مند شوند.

تاریخچه باروی ری

شهرری از دیرباز سه دوره حیات سیاسی و تاریخی مشخص داشته است:
۱) دوران ایران باستان، زمانی که اولین جرقه‌های سکونت و پیدایش تمدن در کنار چشمه‌های جوشان این منطقه شکل گرفت.
۲) دوران تاریخی ماد، هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی، که ری به عنوان مرکز و بخشی مهم از ایران وسیع شناخته می‌شد.
۳) دوران اسلامی، بخصوص قرون ۴، ۵ و ۶ هجری، که ری به عنوان بزرگ‌ترین شهر اسلامی با لقب «ام البلاد» و «عروس شهرها» شناخته شد.

قدمت دقیق باروی ری مشخص نیست، اما بر اساس شواهد و تحقیقات، این بارو حداقل ۶۰۰۰ سال قدمت دارد و در طول تاریخ چندین بار بازسازی و تخریب شده است، به ویژه در زمان آل بویه که مرمت کاملی روی آن انجام گرفت. بقایای موجود امروزی تکرارهای متعدد باروی قدیمی است که حکایت از تاریخ چند هزار ساله این شهر دارد و مطالعات باستان‌شناسان حداقل آن را به قرون اولیه اسلام نسبت می‌دهند.

ویژگی‌های باروی ری

بقایای باروی ری بر روی صخره‌های چشمه علی، از منتهی‌الیه شرقی کنار خیابان ابن بابویه تا غربی‌ترین نقطه به طول ۴۳۵ متر کشیده شده است. وسعت کلی این بارو حدود ۱۸۰۰ × ۲۵۰۰ متر است و از خشت و چینه ساخته شده بود و دارای برج‌های پشتیبان بوده است.

این بارو به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:
بخش اول: از مجاورت جاده‌ای که از کنار چشمه به سمت شمال شرق و بالای صخره امتداد دارد، شروع شده و به سمت شرق کشیده می‌شود. طول این دیوار حدود ۱۶۳ متر و ارتفاع متوسط آن ۵ متر، حداکثر ۸ متر و حداقل ۲٫۲۰ متر است. در سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۰ ه.ش بخشی از این دیوار برای ایجاد منبع آب تخریب شد.

بخش دوم: از مجاورت جاده و دیوار غربی منبع آب آغاز شده و بر خط‌الراس صخره به سمت غرب امتداد می‌یابد. طول این بخش حدود ۲۹۰ متر است و به ۹ قسمت تقسیم شده که تنها چهار قطعه آن باقی مانده است.

وضعیت باقی‌مانده باروی ری

امروزه باقی‌مانده باروی ری، گواهی بر استحکام و مهارت سازندگان گذشته است و اگرچه بخش‌های زیادی از بین رفته، اما همچنان شمایلی از باروی نظامی شهرهای قدیمی ایران را به تصویر می‌کشد. این اثر با وجود حوادث طبیعی و انسانی، نشان‌دهنده تاریخ چندین هزار ساله ری است و نمونه‌ای منحصر به فرد از مهندسی دفاعی گذشته به شمار می‌رود.

نحوه دسترسی به باروی ری

برای دیدن باروی ری می‌توانید به بلوار صفائیه در شهرری بروید و از وسایل نقلیه عمومی مانند تاکسی و اتوبوس استفاده کنید. قرارگیری این اثر در سطح شهر، دسترسی به آن را بسیار آسان کرده است و گردشگران می‌توانند با یک مسیر کوتاه، از بقایای این میراث تاریخی دیدن کنند.