در دل شهرستان فیروزکوه استان تهران، جایی میان دشت‌های سبز و رشته‌کوه‌های خاموش البرز، مجموعه‌ای شگفت‌انگیز از سه برج سنگی باستانی قرار گرفته است که امروز با نام برج‌های گذرخانی شناخته می‌شوند. این سه برج که در فاصله‌ای حدود صد متر از یکدیگر ایستاده‌اند، بخشی از محوطه تاریخی کیابک بوده و همچون نگهبانانی خاموش، قرن‌هاست که بر گذر زمان نظاره می‌کنند. جنس بناها از سنگ و ساروج است؛ مصالحی که با توجه به وفور لاشه‌سنگ در نواحی سیمین‌دشت و حاشیه رودخانه حبله‌رود به‌سادگی در گذشته فراهم می‌شده است. هرچند اطلاعات دقیقی درباره هویت افراد دفن‌شده در این بناهای آرامگاهی وجود ندارد، اما شواهد باستان‌شناسی قدمت برج‌ها را به سده پنجم و ششم هجری نسبت می‌دهد.
برج جنوبی گذرخانی
اولین برجی که در مسیر ورودی دیده می‌شود، برج جنوبی است؛ برجی که اکنون تنها پایه‌ها و پی آن باقی‌مانده است. هرچند بخش‌های زیادی از سازه به گذر زمان تسلیم شده، اما نشانه‌های معماری آن همچنان از شکوه گذشته‌اش حکایت دارد. این برج در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۶۳۴۸ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته و ارزش تاریخی ویژه‌ای دارد.
برج شمالی گذرخانی
در میان سه برج، برج شمالی از نظر ظاهری سالم‌تر و کامل‌تر باقی مانده است. این برج در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۴۰۹ ثبت ملی شده و امروزه در محدوده یک باغ شخصی قرار دارد. متأسفانه فضای داخلی آن به دلیل استفاده نادرست دچار آسیب‌هایی شده، اما معماری قدرتمند آن همچنان چشم‌نواز است. این برج در مسیر پررفت‌وآمد زرین‌دشت، سیمین‌دشت، غار رود افشان و دریاچه آهنک قرار دارد و بسیاری از گردشگران در عبور از این مسیر برای تماشای آن توقف می‌کنند.
برج میانی گذرخانی
در میان سه برج، برج میانی شاهکار اصلی است؛ بنایی بلند و سنگی که بر فراز تپه‌ای قرار گرفته و از دور شبیه یک مناره عظیم به نظر می‌رسد. این برج که در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۴۰۸ در فهرست ملی جای گرفته، از نظر فنون معماری شباهت‌هایی با برج طغرل در شهر ری دارد. برج دارای دو طبقه است؛ طبقه زیرین با طاق بیز در دل تپه ساخته شده و سقف آن کف طبقه اصلی را تشکیل می‌دهد. ده طاق‌نمای زیبا در فضای داخلی، هماهنگی و ظرافت خاصی به سازه می‌بخشد و آن را از دیگر برج‌های آرامگاهی منطقه متمایز می‌کند. امروزه گنبد اصلی برج تخریب شده اما عظمت و تسلط آن بر دشت‌های سیمین‌دشت همچنان چشمگیر است.
قلعه گذرخانی
در کنار این مجموعه، قلعه گذرخانی قرار دارد؛ قلعه‌ای تاریخی که قدمت آن به دوره هخامنشیان نسبت داده می‌شود و در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۶۳۳۹ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این قلعه نشان می‌دهد که منطقه گذرخانی در گذشته نه فقط محل آرامگاه، بلکه نقطه‌ای دفاعی و دارای اهمیت راهبردی بوده است.
نحوه دسترسی به برج‌های گذرخانی
برای رسیدن به این مجموعه تاریخی، باید از تهران وارد جاده فیروزکوه شوید. پیش از رسیدن به شهر، در محدوده سیدآباد تابلویی بزرگ شما را به سمت سیمین‌دشت هدایت می‌کند. در ادامه مسیر، از روستاهای مشهد فیروزکوه، کلاک، حصاربن و محمودآباد عبور خواهید کرد. کمی پیش از سیمین‌دشت به سه‌راهی زرین‌دشت می‌رسید و با حرکت به سمت چپ و ادامه مسیر به‌سوی خرمدشت وارد محدوده برج‌ها خواهید شد. مسیر، چشم‌اندازی از دشت‌های سرسبز، زمین‌شناسی منحصربه‌فرد منطقه و مناظر آرام سیمین‌دشت پیش روی شما قرار می‌دهد؛ تجربه‌ای که ارزش هر لحظه سفر را دارد.
۰ نظر