حمام مصطفوی؛ شاهکار تاریخی شهرستان خنداب
حمام مصطفوی، واقع در محله حصار، خیابان شهید رجایی شهر خنداب از توابع شهرستان اراک در استان مرکزی، یکی از آثار ملی ایران به شمار میآید. این حمام تاریخی که قدمتی نزدیک به ۲۰۰ سال دارد، در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شماره ثبت ۲۵۰۲۸ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. این اثر ارزشمند توسط سید حاج آقا علی مصطفوی، فرزند حاج آقا محمد مصطفوی، به میراث فرهنگی اهدا شد و امروزه یکی از جاذبههای گردشگری مهم خنداب محسوب میشود.
حمامها در فرهنگ ایرانی؛ جایی برای نظافت روح و جسم
حمامهای عمومی یا گرمابهها همواره جایگاهی ویژه در فرهنگ ایرانی داشتهاند و اهمیت نظافت روح و جسم در تاریخ ایران را نشان میدهند. این فضاها نه تنها محل شستوشوی افراد بودند بلکه بهعنوان مکانی فرهنگی و اجتماعی، آئینها و سنتهای بسیاری را شکل دادهاند. حمامها علاوه بر ارزش معماری، نمادی از فرهنگ عامه و زندگی روزمره مردم ایران در دورههای مختلف تاریخی هستند.
معماری منحصربهفرد حمام مصطفوی خنداب
در طراحی حمام مصطفوی، معمار با ایجاد راهرویی پیچدرپیچ بین دهلیز و ورودی، تفاوت دمای سرد بیرون و گرمای داخل را تعدیل کرده و مانع از سرماخوردن مراجعان میشد. بدنه این حمام با وسعت ۲۵۰ متر مربع از ملات آهک یا ساروج ساخته شده و از مقاومت بالایی برخوردار است. معمار با هنرمندی ستون مرکزی را طراحی کرده و چهار گنبد اطراف آن را ایجاد کرده است که به این مجموعه جلوهای ویژه و زیبا بخشیده است.
رختکن و فضای داخلی حمام مصطفوی
در ورودی حمام مصطفوی، در پیچداری تعبیه شده که به رختکن منتهی میشود. گوشهای از رختکن محل استقرار صندوقدار بوده و کف حمام تماما با سنگ پوشیده شده است. سقف اتاقهای حمام گنبدی شکل است و نورگیری مناسب از طریق دریچههای مخصوص فراهم میشود. مصالح به کار رفته در ساخت حمام، شامل آجر و سنگ مقاوم است که دوام و استحکام بنا را تضمین میکند.
تاریخچه استفاده و بازسازی حمام مصطفوی
این حمام تاریخی تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، محل استفاده عمومی مردم خنداب بوده است. پس از انقلاب و با تلاش خیران و جهاد سازندگی، حمام جدیدی ساخته شد و حمام مصطفوی تا سال ۱۳۸۷ متروکه باقی ماند. اداره حمام به صورت شیفتی انجام میشد و مردم با توجه به توان مالی خود، گاهی در ازای استفاده از حمام، گندم یا نان به صندوقدار میدادند.
۰ نظر