خانه ابویی زاهدان؛ یادگار اصیل معماری کویری
خانه ابویی یکی از بناهای تاریخی ارزشمند شهر زاهدان در استان سیستان و بلوچستان است که در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به دست استاد محمدعلی محمودی ساخته شد. این خانه در دورانی بنا شد که زاهدان هنوز در حال شکلگیری بود و جلوهای از معماری سنتی و بومی منطقه را به شکلی اصیل در خود جای داده است. در ساخت این عمارت از ترکیب آجر و خشت خام بهره گرفته شد و استفاده از این مصالح، فضای گرم و روحدار خانههای کویری را به نمایش گذاشته است.
داستان ساخت عمارت و صاحب بنا
این بنا متعلق به «زعیم ابویی»، کارمند وزارت دادگستری بود. او برای ساخت خانهای باشکوه و متناسب با فرهنگ و اقلیم منطقه، استاد محمودی را از یزد به زاهدان دعوت کرد تا خانهای برگرفته از سبک خانههای کویری یزد و سازگار با اقلیم سیستان و بلوچستان بنا کند. خانواده ابویی تا سال ۱۳۴۰ در این خانه زندگی کردند و پس از آن، عمارت برای مدتی متروکه ماند تا اینکه سازمان میراث فرهنگی آن را مرمت و احیا نمود. امروز این بنا به عنوان کارگاه هنرهای سنتی زاهدان مورد استفاده قرار میگیرد.
معماری خانه ابویی؛ ترکیب بادگیر، حوضخانه و حیاط مرکزی
خانه ابویی در زمینی به مساحت ۸۱۳ متر مربع و زیربنای ۴۸۳ متر ساخته شده است. سر در ورودی با طاق جناغی و آجرکاریهای دقیق، اولین تصویر هنرمندانهای است که پیش روی بازدیدکننده قرار میگیرد. پس از ورود، فضای هشتی با سقف گنبدی شکل، مسیر را به حیاط مرکزی هدایت میکند؛ حیاطی که اتاقهای مسکونی در سه ضلع آن قرار گرفتهاند.
معمار بنا با دقت به زاویه تابش نور خورشید، اتاقهای تابستانی را در ضلع جنوبی و اتاقهای زمستانی را در ضلع شمالی جای داده است. وجود بادگیر هشتپر روی حوضخانه، جریان هوا را خنک کرده و به اتاقها منتقل میکرد؛ روشی هوشمندانه که در معماری مناطق گرم و خشک ایران رواج داشته است.
در حیاط، حوضی زیبا و باغچهای کوچک، حال و هوای خانه را دلپذیر و سرزنده میکند و سقفهای گنبدی شکل، نقش مهمی در تعدیل دما دارند.
بهترین زمان بازدید
با توجه به اقلیم گرم و خشک زاهدان، فصلهای پاییز و زمستان بهترین زمان برای بازدید از این بنای تاریخی هستند، زمانی که هوا معتدل و قدم زدن در بافت تاریخی شهر لذتبخشتر است.
نحوه دسترسی
آدرس: زاهدان، خیابان شریعتی
۰ نظر