خانه طباطباییهای کاشان یکی از زیباترین و دیدنیترین آثار تاریخی شهر کاشان در استان اصفهان است. این خانه که در محله سلطان امیر احمد واقع شده، از شاهکارهای معماری سنتی ایران به شمار میرود و در سال ۱۲۵۰ هجری قمری بهدست مرحوم سیدجعفر طباطبایی، تاجر فرش معروف آن زمان، ساخته شده است. خانه طباطبایی، با تزئینات مجلل، طراحی هماهنگ با اقلیم و فرهنگ منطقه و ساختار پیچیده خود، نمونهای بینظیر از هنر معماری ایرانی است.
معماری و حیاطها
این خانه تاریخی مشتمل بر چهار حیاط است؛ حیاط مرکزی متعلق به بخش بیرونی، دو حیاط به بخش اندرونی و یک حیاط به خدمه اختصاص دارد.
قسمت اندرونی شامل اتاق پنجدری ساده در مرکز و دو حیاط جانبی است و دارای سردابهایی میباشد که با کمک بادگیرها، جریان هوا را به داخل هدایت میکنند. حیاط شمال غربی بزرگتر است و اتاقهای بیشتری دارد و دارای سرسرای پذیرایی مجزا میباشد. طراحی زیرزمین و سردابها با اختلاف ارتفاع ۸ تا ۱۰ متری نسبت به سطح کوچه، باعث میشود دمای داخلی در تابستان تا ۱۵ تا ۲۰ درجه از بیرون خنکتر باشد.
قسمت بیرونی شامل تالار شاهنشین با پنجرههای مشبک رنگی، گچبریها، نقاشیها و آیینهکاریهای نفیس است. دو اتاق گوشواره و ایوان مجلل با تزئینات هنری در دو طرف تالار قرار دارند. شواهد تاریخی نشان میدهد که میرزا ابوالحسن غفاری کاشانی، ملقب به «صنیعالملک»، نقاش بزرگ دربار ناصرالدین شاه، در اجرای نقوش و گچبریها نقش داشته است.
حیاط خدمه شامل اتاقها، آشپزخانه و اصطبل است که متأسفانه بخشی از آن از بین رفته است. آب خانه از دو قنات دولتآبادی و نصرآبادی تأمین میشد و پنج درب ورودی داشت که برای حفظ حجاب و اختلاف ارتفاع طراحی شدهاند.
اصول علمی و مذهبی و سیستم خنککننده
خانه طباطباییها به گونهای طراحی شده که هم با اقلیم سازگار باشد و هم حفظ حریم و حجاب اسلامی رعایت شود. بخشی از خانه در گودی زمین ساخته شده تا دما در طول سال ثابت باقی بماند. سیستم طبیعی تهویه با بادگیرها و چاه خنککن باعث میشود هوا در زیرزمین خنک و دلانگیز باشد. این سامانه طبیعی که بیش از ۱۷۵ سال است فعال است، رفاهی برابر یا حتی بالاتر از سیستمهای تهویه مدرن فراهم میکند.
مرمت و بازسازی
خانه طباطباییها در سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۶ توسط هیأت امنای مرمت و احیای ابنیه تاریخی کاشان، با همکاری شهرداری و میراث فرهنگی مرمت شد و در فهرست آثار ملی ایران با شماره ۱۵۰۴ ثبت گردید. هماکنون این مجموعه زیر پوشش سازمان رفاهی و تفریحی شهرداری کاشان است و همه روزه پذیرای علاقهمندان به معماری سنتی و تاریخ ایران میباشد.
۰ نظر