سد گلابر ایجرود؛ جایی که آب، سفر را آغاز میکند
در استان زنجان و در شهرستان ایجرود، سد گلابر روی رودخانه سجاس نشسته است؛ سدی که آرامش اطرافش گاهی از خودِ منظره هم پررنگتر به نظر میرسد. اینجا وقتی باد روی سطح آب میلغزد و صدای دوردست دشت با سکوت درهم میآمیزد، آدم میفهمد چرا این سد میتواند بهتنهایی یک مقصد گردشگری باشد، حتی پیش از آنکه سراغ شگفتیهای روستای گلابر بروید.
موقعیت جغرافیایی سد گلابر و مسیرهای دسترسی
سد گلابر در حدود ۵۰ کیلومتری جنوبغربی شهرستان ایجرود و نزدیکِ روستای گلابر (حدود ۳ کیلومتر) قرار دارد و از نظر موقعیت نسبی، در نزدیکی زرینآباد (مرکز شهرستان) نیز معرفی میشود. در متنهای محلی، فاصله از تهران حدود ۳۶۰ کیلومتر و فاصله تا شهر زنجان حدود ۴۸ کیلومتر ذکر شده و برای آن، مختصات جغرافیایی و ارتفاع حدود ۱۶۵۰ متر از سطح آبهای آزاد نیز آمده است؛ جزئیاتی که نشان میدهد سد گلابر فقط یک سازه آبی نیست و با جغرافیای منطقه تعریف میشود.
چرا سد گلابر برای کشاورزی و اقتصاد مهم است؟
سد گلابر از نگاه اقتصادی و کشاورزی، یک نقطه اتکا برای منطقه به شمار میآید. در گزارشها آمده که با بهرهبرداری از این سد، بخشی از اراضی دیم شهرستان ایجرود قابلیت تبدیل به آبی را پیدا میکند و همچنین تأمین آب برای صنایع (از جمله پتروشیمی) نیز در اهداف آن مطرح شده است. این یعنی سد، هم به زمینهای کشاورزی امید میدهد و هم به چرخه تولید و اشتغال، پشتوانهای عملیاتی اضافه میکند.
تنظیم آب و ظرفیت بهرهبرداری؛ روایت عددها در کنار واقعیت
درباره عملکرد سد، در متنهای موجود به تنظیم سالانه ۴۶ میلیون مترمکعب آب برای اراضی کشاورزی و صنایع اشاره شده است. همچنین عنوان میشود که در مقطعی (بر اساس آمار شرکت آب منطقهای) در فروردینماه، حدود ۶۶ میلیون مترمکعب آب پشت سد جمعآوری شده و این میزان حدود ۵۷ درصد ظرفیت را شامل میشده است؛ دادههایی که اگر دقیق و بهروز رصد شوند، میتوانند مبنای برنامهریزی واقعبینانه برای کشاورزی و مدیریت منابع آب باشند.
گردشگری سد گلابر؛ زیبایی چهار فصل، اما نیازمند سرمایهگذاری
سد گلابر در همه فصلها میتواند چهرهای تماشایی داشته باشد؛ از روزهای خنک بهار تا پاییزهای رنگگرفته و حتی زمستانی که سکوتش عمیقتر میشود. برای ساکنان شهرهای بزرگ و شلوغ، چند ساعت نشستن کنار آب، دیدن خطِ افق و قدم زدن در حاشیه دریاچه، نوعی نفس تازه است؛ با این حال روشن است که رونق گردشگری، بدون سرمایهگذاری، زیرساخت و طرحهای بهینه شکل نمیگیرد و زیباییِ تنها، همیشه کافی نیست.
ماهیگیری و سایت گردشگری؛ ظرفیتی که دیده میشود
در روایتهای محلی آمده که سد گلابر ظرفیت ماهیگیری قابل توجهی دارد و حتی علاقهمندان از استانهای دیگر هم برای ماهیگیری به این منطقه میآیند. همچنین از تملک ۷۲ هکتار زمین برای ایجاد سایت گردشگری در اطراف سد یاد شده است؛ ظرفیتی که اگر با نگاه محیطزیستی، مدیریت پسماند، ایمنی ساحل و خدمات حداقلی همراه شود، میتواند تجربه بازدید را منظمتر و پایدارتر کند.
روستای گلابر؛ روستای پلکانی و نشانههای کهن
در کنار سد، خودِ روستای گلابر هم برگ برنده گردشگری منطقه است؛ روستایی پلکانی که از «۴۰ پله ساسانی» در توصیف آن یاد میشود و در کنار آن، از جزیرهای در میانه سد، منظرههای چشمنواز، مسجد قدیمی (که احتمال بقعه بودنش مطرح شده)، صخرهای مشهور به «قرخایاق» (هزارپا) و پدیدههای بکر دیگر نیز نام میبرند. این مجموعه، اگر با یک روایت درست و برنامهریزی مدون همراه شود، میتواند گردشگری روستایی را به یک جریان اقتصادی واقعی در شهرستان ایجرود تبدیل کند.
یک توصیه برای آینده؛ توسعه با احترام به طبیعت
سد گلابر اگر قرار است «مقصد» بماند، باید همزمان «محافظت» هم بشود؛ یعنی کنترل ساختوساز بیضابطه، جلوگیری از آسیب به پوشش گیاهی و ساحل، رعایت فصلهای حساس حیاتوحش و مدیریت زباله و آلودگی. توسعهای که به طبیعت احترام نگذارد، خیلی زود همان سکوت شوقانگیز را از بین میبرد؛ اما توسعه مسئولانه میتواند هم گردشگر بیاورد و هم آرامش منطقه را حفظ کند.
جمعیت و شغل مردم روستای گلابر در دهستان گلابر
این روستا در دهستان گلابر از توابع شهرستان [ایجرود] در استان [زنجان] قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، حدود ۴۰۰۰ نفر جمعیت و ۸۷۰ خانوار داشته است. بیشتر اهالی، نانوا هستند و بهویژه در پخت نان سنگک مهارت دارند؛ خیلیهایشان هم برای کار راهی تهران شدهاند، اما ریشه معیشت روستا همچنان به زمین و دام بسته است و کشاورزی، باغداری و دامداری در گلابر جریان دارد. در این میان، زنان روستا با تکیه بر هنرشان ستون اقتصاد خانه شدهاند؛ تنورهای سفالینه و ظرفهای سفالیای که در گلابر ساخته میشود، برای آشناها بوی نان تنوری و مزه لبنیات محلی را زنده میکند؛ همان خوراکیهایی که انگار در خنکای خاک این منطقه جا خوش کردهاند.
تنورهای سفالی؛ حاصل دستهای زنانه و تجربه سالها
تنورهای قد و نیمقدی که برای پخت نان ساخته میشوند، یادگار دستهاییاند که سالها کار و زندگی را ورز دادهاند؛ دستهای زنانی که امروز در میانهسالی ایستادهاند و با همان مهارت آرام و دقیق، سفال را شکل میدهند تا گرمای تنور، نان را از دل آتش به سفره برساند
۰ نظر