سفر به چپرلی | قصۀ چادرها و عشایر

معرفی ییلاق چپرلی

چپرلی (Chaparli) مرتعی سرسبز در ارتفاعات جنوب شرقی روستای عباس‌آباد است که به عنوان سکونتگاه تابستانی یا ییلاق، میزبان بخشی از اهالی دریلو است. این عشایر نیمه‌ساکن، همزمان به دامپروری و کشاورزی مشغولند و از بازماندگان روسای ایل محمدخانلو به شمار می‌روند.

تاریخچه سکونت و کوچ تابستانی

تا اواخر دهه پنجاه خورشیدی، حدود چهل خانوار در چپرلی چادر زده و فصل گرم سال را در این مرتع سپری می‌کردند. با گذشت زمان، منزلت اجتماعی شغل چوپانی کاهش یافت و کمبود چوپانان ماهر باعث شد پرورش گوسفند از نظر اقتصادی سودآوری خود را از دست بدهد. در سال‌های اخیر، ترس از احتمال واگذاری مالکیت مرتع به اهالی روستای عباس‌آباد، عشایر را وادار به از سرگیری کوچ تابستانی کرده است، هرچند که تعداد گله‌ها کاهش محسوسی یافته است.

امکانات و شرایط کمپ چپرلی

در بخش غربی کمپ، برای تسهیل دسترسی گله‌ها به آب، چشمه‌ای با کانالی سیمانی تجهیز شده است. همچنین یک توالت عمومی در گوشه‌ای از کمپ ساخته شده است. با این حال، چادرها روی زمینی برپا می‌شوند که در طی دهه‌ها لایه‌ای ضخیم از فضولات حیوانی روی آن جمع شده است و امکانات رفاهی موجود حداقلی است.

رابطه عشایر و سگ‌های نگهبان

اورهان پاموک در کتاب «اسم من قرمز است» رابطه عشق و نفرت ترک‌ها با سگ‌ها را توصیف کرده است. در میان عشایر ارسباران، این رابطه به وضوح دیده می‌شود. هر خانوار بین دو تا پنج سگ نگهداری می‌کند؛ گوش‌ها و دُم این سگ‌ها از بدو تولد کوتاه می‌شوند و با نان تیلیت‌شده در شیر تغذیه می‌شوند. هنگام آوردن گله به نزدیکی چادرها برای شیر دوشی، سگ‌ها در محوطه می‌خوابند و به رهگذران توجهی ندارند. اما بین غروب و طلوع آفتاب، رفتار آن‌ها تهاجمی و محافظتی می‌شود و به غریبه‌ها حمله می‌کنند. ضربه زدن به سگ‌ها حتی برای دفاع، واکنش شدید عشایر را به همراه دارد. اغلب دعواهای خانوارها بر سر جانبداری از سگ‌ها شکل می‌گیرد و این رابطه عاطفی با حیوانی که از نظر برخی روستاییان نجس است، مورد تقبیح آنان قرار می‌گیرد.