شهر تاریخی ماداکتو | گنجینه ساسانی در ایلام

شهر تاریخی ماداکتو | گنجینه‌ای از دوران ساسانی

در شهرستان دره شهر استان ایلام، شهری با قدمتی بیش از ۱۴۰۰ سال وجود دارد که تاریخ را در دل خود حفظ کرده است. این شهر که به نام سیمره نیز شناخته می‌شود، متعلق به دوران ساسانیان است و زمانی مرکز مهمی در منطقه به شمار می‌آمد. شهر دارای برج‌های نگهبانی، خیابان‌ها، سیستم آبکشی و دفع فاضلاب بوده است و هرچند که بخشی از آن در اثر زمین‌لرزه ویران شده، اما بقایای آن هنوز برای علاقه‌مندان تاریخ قابل مشاهده است. این شهر از اولین آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی ایران است و در سال ۱۳۱۰ به ثبت رسید.

ریشه تاریخی دره شهر و ماداکتو

دره شهر، نخستین شهر عیلامی در جنوب غربی فلات ایران بوده است. عیلامیان در پایان هزاره سوم قبل از میلاد در این منطقه می‌زیستند و در دوران باستان، این منطقه را تحت سلطه خود درآوردند. ماداکتو به عنوان پایتخت دوم عیلامیان، پس از حمله آشوریان و گذر زمان در دوران هخامنشیان اهمیت خود را تا حدودی از دست داد، اما در دوران ساسانی، دوباره به اوج رونق و آبادانی رسید.

یاقوت حموی، جغرافی‌دان قرن هفتم هجری، درباره این شهر می‌نویسد:
“شهری است در نواحی جبل به سوی خوزستان و آن را مهرجان‌قذق خوانند و آن آبادان و دارای میوه‌ها و آب است.”

نامگذاری و موقعیت جغرافیایی

نام پیشین دره شهر، سمیره و پیش از آن، ماداکتو بوده است. پس از افول ماداکتو، این شهر در دوران ساسانی با نام سیمره دوباره آباد شد. سیمره در حاشیه شرقی شهرستان کنونی دره‌شهر، غرب رودخانه سراب و دامنه کبیرکوه واقع شده است. این شهر بزرگ‌ترین محوطه تاریخی استان ایلام است و مرکز ایالت مهرجان‌قذق یا مهرجان‌کدک به شمار می‌رفته است.

مشخصات شهر تاریخی ماداکتو

مساحت این شهر باستانی بالغ بر ۲۰۰ هکتار است و با نام‌های مختلفی مانند ماداکتو، مهرجان‌کده و مهرگان‌کده شناخته می‌شود. ویرانه‌های باقی‌مانده نشان‌دهنده آثار شهرسازی دوران ساسانی شامل برج‌های نگهبانی، خیابان‌ها، سیستم آبکشی و دفع فاضلاب است. برخی معتقدند که خسرو پرویز این شهر را ساخته است و گفته می‌شود که اسکندر مقدونی نیز هنگام عبور از شوش، از سیمره گذر کرده است.

در کاوش‌های باستان‌شناسی، خانه‌های اربابی، بناهای مذهبی، اماکن حاشیه سیل‌بند و مسکونی، گچبری‌های منحصر به فرد و سکه‌هایی متعلق به خسرو سوم و جانشینان او یافت شده است. احتمال می‌رود که زلزله‌ای مهیب در سال ۳۲۵ هجری شمسی باعث ویرانی و خالی شدن شهر از سکنه شده باشد.

بهترین زمان بازدید

بهترین زمان برای بازدید از شهر تاریخی ماداکتو فصل بهار و اوایل تابستان است؛ چراکه طبیعت منطقه در این زمان چشم‌نواز و سرسبز است. اوایل پاییز نیز با دمای معتدل، زمان مناسبی برای سفر به دره شهر و بازدید از این شهر باستانی و مناطق اطراف آن محسوب می‌شود.