غار کتله خور | شگفتی‌های زمین در خدابنده

مقدمه

در دل کوه‌های آهکی جنوب استان زنجان و در پنج کیلومتری بخش گرماب، غار کتله خور قرار دارد؛ غاری که فاصله آن با مرکز شهرستان خدابنده ۸۵ کیلومتر است. این منطقه که به قشلاقات یا بخش افشار معروف است، میزبان ایل بزرگ و نام‌آشنای شاهسون‌های افشاری است. نام غار، برگرفته از ترکیب واژه‌های محلی «کتله» به معنی پستی و بلندی و «خور» به معنی راحتی است که به طور کلی مفهوم «پستی و بلندی‌های راحت و دنج» را تداعی می‌کند.

مشخصات غار

غار کتله خور به طول تقریبی ۱۰ کیلومتر، در بهار سال ۱۳۳۱ توسط هیئت کوهنوردی و مرحوم سید اسدالله جمالی کشف شد. طبق نقشه‌های زمین‌شناسی، این غار در دل کوه ساقیزلو و در آهک‌های الیگومیوسن مربوط به دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته و قدمتی حدود ۳۰ میلیون سال دارد. دهانه ورودی غار به صورت طاق مثلثی شکل و تنها ۷۰ سانتی‌متر عرض دارد، و از عمق ۱۵۰ تا ۷۰۰ متری غار، شعبه‌های متعدد و استالاگیت‌ها و استالاگمیت‌های شگفت‌انگیز خودنمایی می‌کنند که ارتفاعشان به ۳۰ تا ۴۰ متر می‌رسد. منطقه‌ای وسیع در دل غار با نام «شبستان مساجد» و استخر آبی به ابعاد ۲۰×۳۵ متر، جلوه‌ای بی‌نظیر به این اعجاز زمین‌شناسی داده است.

ورود به غار کتله خور

به محض ورود، موج خنکای هوا حس خوشایندی ایجاد می‌کند. دالان ورودی غار با کف خاکی و قندیل‌های کوچک و بزرگ، شما را به دنیایی از زیبایی‌های طبیعی می‌برد. قندیل‌ها با تنوع رنگی و شفافیت منحصر به فرد، همراه با صدای موزون قطرات آب، تجربه‌ای چشم‌نواز و روح‌انگیز ارائه می‌دهند. اشکال خاص قندیل‌ها شامل «شیر خوابیده»، «پای فیل»، «لباس عروس» و «مرد مومیایی» هستند که باعث شده این غار به طویل‌ترین و زیباترین غار ایران معروف شود.

آیین محلی عروس گردانی

یکی از رسوم منحصر به فرد منطقه، مراسم عروس گردانی در غار است. پس از برگزاری مراسم عروسی، عروس و داماد به همراه خانواده‌های خود به غار می‌روند و در تالار عروس جشن و پایکوبی می‌کنند. این سنت محلی نمادی از برکت و یمن زندگی تازه است و بازدیدکنندگان نیز می‌توانند با فرهنگ مردم محلی آشنا شوند.

اقامت در مجموعه کتله خور

مجموعه تفریحی غار شامل ۱۲ سوئیت تک‌خوابه و دوخوابه با امکاناتی نظیر حمام، سرویس بهداشتی، شومینه و وسایل پخت و پز است. چشم‌انداز مناسب و دسترسی به کوه و سد غار، تجربه‌ای کامل از اقامت و طبیعت‌گردی در دل این منطقه را فراهم می‌کند.

نحوه دسترسی

از مرکز استان زنجان می‌توان با پیمودن مسیر ۱۶۵ کیلومتری زنجان – سلطانیه – خدابنده – گرماب، به غار دسترسی یافت. مسیر جایگزین زنجان – بیجار – گرماب نیز برای بازدیدکنندگان قابل استفاده است. اگر سفر از تهران آغاز شود، کوتاه‌ترین مسیر از طریق اتوبان قزوین–زنجان و سپس عبور از شهرستان‌های ابهر و خدابنده تا گرماب است، که مسافتی حدود ۳۸۵ کیلومتر دارد.