قلعه حاج وکیل اراک؛ میراث قاجاری در قلب شهر
قلعه حاج وکیل اراک، یادگاری از دوران قاجاریه و نمادی از تاریخ تجارت فرش در ایران، در خیابان شهید چمران (نیسانیان) اراک واقع شده است. بنیان اولیه این مجموعه توسط یک شرکت تجاری انگلیسی-سوئیسی به نام «زیگلر» گذاشته شد که پس از انحلال، بخشی از آن توسط یکی از متمولین شهر، حاج محمد حسین میثمی معروف به حاج وکیل، خریداری شد و از آن زمان به قلعه حاج وکیل شهرت یافت.
پیشینه تاریخی و اهمیت اقتصادی
در زمان ناصرالدین شاه، اراک یکی از مراکز مهم تولید فرش ایرانی بود و بیش از چهارده کمپانی خارجی برای تجارت فرش در این شهر فعالیت میکردند. این کمپانیها به منظور در اختیار داشتن همه مراحل تولید، مجموعهای وسیع در شرق اراک (که در آن زمان خارج از شهر محسوب میشد) احداث کردند. این مجموعه شامل کارگاههای تولید فرش، رنگرزی و محلهای مسکونی کارکنان بود و زیر نظارت مهندسین انگلیسی ساخته شده بود. پس از انحلال این شرکتها، بخشی از مجموعه توسط حاج وکیل خریداری شد و به قلعه وی تبدیل شد.
معماری قلعه حاج وکیل
ساختمان فعلی قلعه، بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و در میان ساختمانهای مسکونی جدید محصور شده است. این قلعه شامل حیاط، ایوان، شبستان، طبقه همکف و بالا خانه بوده و مساحتی حدود ۹۰۰ متر مربع در محوطهای به مساحت ۳۸۰۰ متر مربع دارد. بخش شمالی قلعه برونگرا و بخش جنوبی نیمه درونگرا (با حیاط مرکزی) طراحی شده است.
ایوان سرتاسری بخش شمالی با ستونهای آجری متعدد و سرستونهای ساده و زیبا جلوه خاصی به بنا بخشیده است. زیرزمین قلعه به عنوان انبار استفاده میشده و در بالای طبقه همکف، کلاهفرنگی بسیار زیبایی قرار دارد. بخشی از نمای بیرونی با کاشیهای نره لعابدار تزئین شده و پنجرهها با شبکههای چوبی محافظت میشوند. داخل بنا، تزیینات خاصی مشاهده نمیشود و ساختار ساده و مستحکم آن، اصالت معماری قاجاری را حفظ کرده است.
نحوه دسترسی
بازدیدکنندگان میتوانند به قلعه حاج وکیل اراک در بلوار دانشجو، ابتدای خیابان هاشمینژاد دسترسی داشته باشند و با بازدید از این بنا، با تاریخچه تجارت فرش، معماری قاجاری و میراث فرهنگی شهر اراک آشنا شوند.
۰ نظر