در قلب استان اصفهان، در روستای تاریخی مورچه خورت، یکی از کهنترین و باشکوهترین آثار تاریخی ایران قرار دارد؛ قلعه مورچه خورت یا همان ارگ عظیم خشتی که پس از ارگ بم، بزرگترین ارگ مسکونی کشور محسوب میشود. این قلعه با قدمتی پیش از اسلام، همچنان جلوهای از معماری و شهرسازی منحصر بهفرد را به نمایش میگذارد و داستانهای هزارساله مقاومت و زندگی مردمان دیار اصفهان را بازگو میکند.
تاریخچه قلعه مورچه خورت در اصفهان
قلعه مورچه خورت که در ۵۰ کیلومتری شمال اصفهان واقع شده، شاهد رویدادهای مهمی در تاریخ ایران است؛ از جمله پیروزی نادرشاه افشار بر اشرف افغان در سال ۱۱۴۲ هجری قمری. این ارگ که به شکل یک قلعه خشتی بزرگ و مستحکم ساخته شده، دارای هشت برج بلند است که در گذشته به عنوان دیدهبانی و دفاع از ساکنان نقش مهمی ایفا میکردند.
معماری بینظیر و پیچیده ارگ خشتی
ورود به قلعه از دربهای چوبی ضخیم با روکش فلزی آغاز میشود و نخستین چشمانداز، گنبد فیروزهای آرامگاه امامزاده علی است که همچون نگینی آبی، در میان دیوارهای خشتی میدرخشد. کوچههای تودرتو و ساباطهای خنک و سایهدار، فضایی دلنشین و پر از رمز و راز را ایجاد کردهاند که حس بودن در هزار توی مارپیچ را تداعی میکند.
این معماری پیچیده با کوچههای پرپیچوخم و کوچهباغهای متصل به خانهها، به کنترل بادهای منطقه و ایجاد امنیت بیشتر کمک میکرد. بازارهای سنتی، حمامهای زمینی با سیستم قنات، مساجد و حسینیهها بخشهای مختلف زندگی روزمره را در خود جای دادهاند. تزئینات آجری و قوسهای خشتی روی دیوارها، جلوهای بینظیر به این ارگ بخشیدهاند.
مرمت و حفاظت از قلعه مورچه خورت
پس از سالها سکونت چندین خانواده، امروز تنها مسجد اصلی قلعه میزبان نمازگزاران و اهالی است. این اثر تاریخی در سال ۱۳۹۴ به ثبت ملی رسید و مرمتهایی در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ با نظارت سازمان میراث فرهنگی صورت گرفته، اما همچنان نیازمند حمایت و بودجه بیشتر برای حفظ و احیای کامل است.
دسترسی به قلعه مورچه خورت
منطقه مورچه خورت با ارتفاع ۱۶۷۰ متر از سطح دریا، در ۴۵ کیلومتری شمال اصفهان و در مسیر اتوبان اصلی اصفهان–تهران قرار دارد. این منطقه از شمال به میمه، از جنوب به شاهینشهر، از شرق به کوههای کرکس نطنز و از غرب به نجفآباد محدود میشود و جزئی از شهرستان شاهینشهر و میمه است.
۰ نظر