منطقه حفاظت شده رودخانه کرج | منبع آب و گردشگری

معرفی منطقه حفاظت شده رودخانه کرج

رودخانه کرج یکی از مهم‌ترین منابع طبیعی استان البرز و کشور است که تامین‌کننده آب شرب تهران، آب کشاورزی مناطق همجوار و منبع تولید برق محسوب می‌شود. با توجه به ساختار بستر، ویژگی‌های هیدرولوژیکی و برخورداری از پتانسیل‌های بالقوه زیستی، این رودخانه از اهمیت اکولوژیکی ویژه‌ای برخوردار است.

محدوده تحت حفاظت

محدوده حفاظت شده رودخانه کرج شامل خود رودخانه و تمامی سرشاخه‌های آن از ارتفاعات کندوان، دیزین و کوه خرسنگ تا پل جاده کرج – تهران می‌شود و طول تقریبی آن حدود ۷۵ کیلومتر است. این رودخانه از شیب‌های تند دره‌ها و صخره‌ها عبور می‌کند و یکی از پرآب‌ترین رودخانه‌های دامنه جنوبی البرز به شمار می‌رود. از سال ۱۳۴۶، طبق مصوبه شماره ۱ سازمان محیط زیست، رودخانه کرج در فهرست رودخانه‌های تحت حفاظت قرار گرفته است.

ویژگی‌های هیدرولوژیکی

رودخانه کرج از ویژگی‌های اکولوژیکی رودخانه‌های کوهستانی کلاس ۲ تبعیت می‌کند. عرض آن در طول مسیر بین ۸ تا ۱۵ متر و عمق آن بین ۱ تا ۲ متر متغیر است و در انتهای مسیر به دریاچه نمک قم می‌ریزد. دبی متوسط رودخانه حدود ۱۷ متر مکعب بر ثانیه است که در تابستان و پاییز کمتر و در زمستان و اوایل بهار به حداکثر می‌رسد.

سرشاخه‌ها و چشمه‌های تغذیه کننده

از مهم‌ترین سرشاخه‌های رودخانه می‌توان به کندر، کندرآب، دره نمرک، انگلج، نوجان، رشک بهشت، شاه دزد، چاران، گوراب، ارنگه، هفت چشمه، شهرستانک، دیزین و وارنگه رود اشاره کرد. همچنین چشمه‌های سوتک، سفید سوتک، شیرکمر، کریم چال-وارنگه رود، قل قل سرزیارت و هفت چشمه از منابع اصلی تغذیه این رودخانه هستند.

ماهیان و حیات آبزی

رودخانه کرج میزبان گونه‌های ارزشمند ماهی است که از جمله آن‌ها می‌توان به قزل‌آلای خال قرمز، قزل‌آلای رنگین‌کمان، ماهی خیاطه، سس ماهی و ماهی سر مخروطی سیاه فلس اشاره کرد. همچنین در دریاچه پشت سد امیرکبیر، سیاه ماهی و سفید ماهی زندگی می‌کنند.

گردشگری و ورزش

همراهی اکوسیستم رودخانه با مناظر کوهستانی، جاده کرج – چالوس را که به موازات رودخانه توسعه یافته، به یکی از قطب‌های مهم گردشگری و اسپرت توریسم تبدیل کرده است. فصل صید از اواخر بهار تا اواخر تابستان پذیرای خیل گردشگرانی است که به ورزش ماهیگیری علاقه دارند.

تهدیدها و چالش‌ها

در سال‌های اخیر، بخشی از آب رودخانه به دلیل رشد بی‌رویه جمعیت تهران به مصرف شرب پایتخت منتقل می‌شود. علاوه بر این، استقرار واحدهای خدماتی، اراضی کشاورزی، مراکز مسکونی روستایی و ورود فاضلاب‌های شهری و کشاورزی، جمعیت برخی گونه‌های آبزی را کاهش داده است. کمبود نیروی انسانی و امکانات مناسب نیز بر اثرگذاری تلاش‌های محیط‌بانان تاثیر گذاشته است.