در حاشیه جنوبی شهر ابهر، استان زنجان، موزه باستانشناسی ابهر در کنار بقعه تاریخی پیر احمد زهرنوش قرار گرفته است. این موزه دومین موزه باستانشناسی استان به شمار میرود و مجموعهای منحصربهفرد از آثار تاریخی و پیش از تاریخ، اسلامی، سنگنوشتهها، کتیبهها و کتابهای خطی را در خود جای داده است. بازدیدکنندگان میتوانند با ۲۴۸ قلم آثار مختلف، سفری در دل تاریخ هزاره اول تا دوران قاجار داشته باشند.
موقعیت و اهمیت فرهنگی
بقعه پیر احمد زهرنوش، آرامگاه سه تن از بزرگان ابهر شامل ابوبکر محمد بن عبدالله ابهری، مولانا شیخ شهابالدین ابهری و مولانا قطبالدین احمد ابهری است. این آرامگاه بر روی بقایای خانقاهی متعلق به قرن چهارم هجری ساخته شده و فضای مجاور آن امروز به عنوان اداره میراث فرهنگی مورد استفاده قرار میگیرد. قرارگیری موزه در کنار این بقعه، جلوهای ویژه به مجموعه داده و ارتباط تاریخی و فرهنگی آثار را تقویت کرده است.
بخشهای موزه باستانشناسی ابهر
۱. بخش تاریخی و پیش از تاریخ:
در این بخش، آثار مکشوفه از هیدح ابهر شامل ظروف سفالی ساده، آبریز سفالی، کوزههای سفالی، خنجرهای مفرغی مربوط به عصر آهن و هزاره اول قبل از میلاد به نمایش گذاشته شده است. همچنین انواع بازوبند مفرغی، حلقههای مفرغی و ظروف سفالی دوره اشکانی در ویترینها دیده میشود.
۲. دوره اسلامی:
این بخش شامل انواع ظروف سفالی از قرن ۴ هجری قمری تا دوره قاجار است. اشیاء مکشوفه از سلطانیه شامل پیسوز ساده و بشقابهای لعابدار، انواع کتب خطی مذهبی و نجوم از دوره تیموری تا قاجار، تفنگهای دوره قاجار، سکههای سلجوقی، ایلخانی، صفوی و قاجار و همچنین ظروف مسی قلمزنی دوره قاجار زنجان در این بخش نمایش داده میشوند.
۳. بخش سنگنوشتهها و کتیبهها:
در این بخش، سنگ مزارهای مکشوفه از روستای دره سجین ابهر و روستای فلج خرمدره و همچنین یک سنگ مزار دوره تیموری مکشوفه از صائین قلعه ابهر به نمایش گذاشته شده است. بخشی از آثار اهدایی مردم ابهر نیز در این قسمت نگهداری میشود.
معماری و ساختار بقعه پیر احمد زهرنوش
دیوارهای خارجی بنا از آجر با نقش ساده و پیشسازی و پسسازیهای هنرمندانه ساخته شده است. پلان بنا هشتضلعی است و گنبد آن با استفاده از فیلپوشهای متقارن و قاببندیهای گچبری به شکل مدور درآمده است. نورگیریها و ترنبهها در چهار گوشه، فضای داخلی را روشن و تهویه میکنند. گنبد مخروطی شکل بنا جلوهای ویژه به مجموعه بخشیده و سردابه زیر گنبد نیز نشان از کارکرد تدفینی بنا دارد. این بنا مربوط به قرن نهم هجری است و در سال ۱۳۶۵ مرمت و با شماره ۹۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
اهمیت گردشگری و پژوهشی
موزه باستانشناسی ابهر نه تنها مقصدی برای علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی است، بلکه فرصتی ارزشمند برای مطالعه سبک زندگی و فرهنگ گذشته استان زنجان فراهم میکند. ترکیب موزه و بقعه پیر احمد زهرنوش، تصویری زنده از معماری اسلامی و هنرهای سنتی ایرانی ارائه میدهد.
۰ نظر