پناهگاه میاندشت | زیستگاه یوز آسیایی

پناهگاه حیات وحش میاندشت؛ نگین طبیعی خراسان شمالی

پناهگاه حیات وحش میاندشت یکی از قدیمی‌ترین مناطق حفاظت‌شده خراسان شمالی است که از سال ۱۳۵۲ تحت حفاظت قرار گرفته است. این منطقه با مساحتی حدود ۸۴۴۳۵ هکتار، در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان جاجرم واقع شده است و زیستگاهی ارزشمند برای گیاهان و جانوران نادر به شمار می‌رود.

پوشش گیاهی

میاندشت دارای بیش از ۱۲۰ گونه گیاهی است، از جمله: بابونه سفید، خارشتر، کاکوتی، اشنیان، اسپند، گل جالیزی و درختچه‌های گز، طاق و شور. رودخانه فصلی کال شور در منطقه باعث تأمین آب و رشد گیاهان هالوفیت نظیر گز، خار شتر، ریش‌بز و تاغ شده است.

گونه‌های جانوری

در این پناهگاه گونه‌های متنوع جانوری از جمله روباه، خرگوش، آنقوت، هوبره، گوسفند وحشی، گرگ، گراز، سارگپه، عقاب شاهی، سیاه‌گوش، پلنگ، کفتار راه‌راه و یوز آسیایی زندگی می‌کنند. این منطقه اکنون تنها زیستگاه دشتی یوزپلنگ آسیایی در ایران است و نسل آن هرگز منقرض نشده است.

شرایط اقلیمی و جغرافیایی

میاندشت دارای زمستان‌های خشک و سرد و تابستان‌های گرم و خشک است. بلندترین نقطه آن قله خواجه با ارتفاع ۱۲۵۰ متر و پست‌ترین نقطه آن حواشی کال شور جاجرم با ارتفاع ۹۵۰ متر می‌باشد. میانگین بارندگی سالانه حدود ۲۵۰ میلی‌متر است و زمستان‌ها پوشیده از برف می‌شود.

تهدیدات و حفاظت

چرای بیش از حد دام‌های اهلی، شکار و جاده‌ها از عوامل تهدید این پناهگاه هستند. جمعیت غزال‌ها از ۳۵۰۰ رأس به حدود ۳۰۰ رأس کاهش یافته است و یوزپلنگ‌ها نیز با خطرات زیادی مواجه هستند. مرکز تحقیقات یوزپلنگ آسیایی از سال ۱۳۸۸ در منطقه فعالیت دارد و نسل یوز آسیایی تحت مراقبت در شرایط نیمه‌طبیعی نگهداری می‌شود.

نحوه دسترسی

پناهگاه میاندشت از طریق راه آسفالته جاجرم به ایستگاه راه‌آهن جاجرم، راه آسفالته دشت جوین به جاجرم و راه شوسه جاجرم به سنخواست قابل دسترسی است.