غار بگلیجه همدان؛ دنیایی ناشناخته در دل کوه
غار بگلیجه یکی از غارهای طبیعی استان همدان است که در شرق شهر همدان و در دامنه جنوبی کوه قزل‌قیه قرار دارد. این غار به دلیل ساختار چاهی، مسیرهای دشوار و سازه‌های آهکی چشمگیر، از غارهای خاص منطقه به شمار می‌رود. بخش‌هایی از آن به دست گروه‌های غارنوردی پیمایش شده‌اند، اما همه مسیرهای غار هنوز به‌طور کامل شناخته نشده‌اند.
بگلیجه به دلیل دشواری ورود و نیاز به تجهیزات تخصصی، مقصد مناسبی برای بازدیدهای معمول گردشگری نیست. پیمایش آن به دانش فنی، آمادگی بدنی و رعایت دقیق اصول ایمنی نیاز دارد.
موقعیت جغرافیایی غار بگلیجه
غار بگلیجه در فاصله حدود ۲۳ کیلومتری شرق همدان و هفت کیلومتری شمال روستای دنگل کاریز واقع شده است. این غار در دامنه جنوبی کوه قزل‌قیه قرار دارد و از گذشته برای اهالی روستاهای اطراف شناخته‌شده بوده است.
قرارگیری غار در محیط کوهستانی و ساختار ویژه ورودی آن، دسترسی به فضای داخلی را دشوار می‌کند. برخلاف غارهایی که امکان بازدید عمومی دارند، ورود به بگلیجه مستلزم استفاده از تجهیزات فنی و آشنایی با شیوه‌های تخصصی غارنوردی است.
ساختار چاهی و مسیرهای داخلی غار
غار بگلیجه ساختاری چاه‌مانند دارد و برای ورود به آن باید از دهانه‌ای با عمق بیش از ۳۰ متر فرود رفت. عمق این چاه در حدود ۳۵ متر و طول کلی غار حدود ۵۰ متر گزارش شده است؛ با این حال، ادامه مسیر از شکاف‌های داخلی می‌گذرد و پیمایش بخش‌های آن به مهارت فنی نیاز دارد.
در انتهای چاه، شکافی وجود دارد که مسیر ادامه غار را تشکیل می‌دهد. پس از عبور از این بخش، مسیری دیگر پیش روی غارنوردان قرار می‌گیرد که بنا بر توصیف‌های موجود، حدود ۱۰۰ متر پیشروی در آن امکان‌پذیر است.
کف چاه تقریباً دایره‌ای شکل است و قطر آن حدود هفت متر برآورد می‌شود. شکافی با عمق تقریبی ۱۰ متر، راه دسترسی به تالاری گنبدی‌شکل را فراهم می‌کند. این تالار حدود ۱۰ متر قطر دارد و دهلیزهایی از آن به بخش‌های دیگر غار منشعب می‌شوند.
تالار گنبدی و سازه‌های آهکی
یکی از بخش‌های چشمگیر غار بگلیجه، فضای گنبدی‌شکل آن است که ارتفاع بخشی از ساختار مخروطی آن به حدود ۱۵ متر می‌رسد. دیواره‌ها و سقف این بخش با شکل‌های گوناگون رسوبات آهکی پوشیده شده‌اند؛ از جمله ستون‌ها، آبشارسنگ‌ها و چکنده‌های آهکی که در گذر زمان شکل گرفته‌اند.
این ساختارها حاصل فرایندهای طبیعی رسوب‌گذاری هستند. آبی که مواد معدنی محلول، از جمله ترکیبات کلسیم، در خود دارد، هنگام حرکت در شکاف‌ها و روی سطوح سنگی، بخشی از این مواد را رسوب می‌دهد. تداوم این فرایند در مدت‌زمان طولانی به شکل‌گیری سازه‌های آهکی متنوع منجر می‌شود.
چرا پیمایش غار بگلیجه دشوار است؟
ورود به غار تنها یکی از چالش‌های پیمایش آن است. مسیرهای سنگی، شکاف‌ها و اختلاف ارتفاع در بخش‌های داخلی، حرکت را دشوار می‌کنند و استفاده از تجهیزات تخصصی فرود و صعود را ضروری می‌سازند.
از سوی دیگر، برخی سازه‌های آهکی غار شکننده‌اند و برخورد ابزار یا فشار نامناسب می‌تواند به آن‌ها آسیب جبران‌ناپذیری وارد کند. استفاده از روش‌های سنتی که مستلزم کوبیدن میخ یا رول در سنگ است، ممکن است به ساختارهای طبیعی آسیب برساند و خطر سقوط را نیز افزایش دهد.
به همین دلیل، پیمایشگران باتجربه از روش‌های فنی متناسب با شرایط غار استفاده می‌کنند تا ضمن حفظ ایمنی، کمترین آسیب به محیط طبیعی وارد شود. شناخت مسیرها، برنامه‌ریزی دقیق و استفاده از تجهیزات استاندارد از الزامات چنین فعالیتی است.
غاری برای غارنوردان حرفه‌ای، نه بازدید عمومی
غار بگلیجه به دلیل ورودی چاهی، مسیرهای دشوار و حساسیت سازه‌های آهکی، برای گردشگری عمومی مناسب نیست. بازدید از آن نباید مانند گشت‌وگذار در یک غار تفریحی یا مسیر طبیعت‌گردی ساده در نظر گرفته شود.
افرادی که قصد بررسی این غار را دارند، باید از تجربه کافی در غارنوردی فنی برخوردار باشند و با همراهی گروه متخصص و استفاده از تجهیزات مناسب اقدام کنند. ورود افراد فاقد مهارت یا تلاش برای پیمایش خودسرانه می‌تواند خطرناک باشد. همچنین حفظ رسوبات و سازه‌های طبیعی غار اهمیت زیادی دارد و نباید برای عبور از مسیر، به دیواره‌ها و ساختارهای آن آسیب وارد کرد.
نام بگلیجه و کاربردهای قدیمی غار
بر اساس توضیحی که درباره گویش محلی منطقه نقل شده است، واژه «بگ» به معنای بزرگ و «لیج» به معنای پرتگاه یا سرازیری است. بر این اساس، نام بگلیجه را می‌توان به معنای «پرتگاه بزرگ» یا «سرازیری بزرگ» دانست؛ برداشتی که با شکل چاهی و ورودی عمیق غار تناسب دارد.
این غار از گذشته برای اهالی روستاهای دنگل کاریز و سرخ‌آباد شناخته‌شده بوده است. در روایت‌های محلی آمده که از آن برای دام‌گذاری و صید کبوتر استفاده می‌شده است. این کاربردها بخشی از سابقه ارتباط مردم منطقه با محیط طبیعی اطرافشان را نشان می‌دهد.
اهمیت بررسی‌های علمی غار بگلیجه
با وجود پیمایش‌های انجام‌شده، بخش‌هایی از غار بگلیجه همچنان ناشناخته باقی مانده‌اند. بررسی دقیق ساختار داخلی، شکل‌گیری رسوبات آهکی و شناخت مسیرهای فرعی به مطالعات علمی و پیمایش‌های تخصصی نیاز دارد.
چنین بررسی‌هایی باید با رعایت اصول ایمنی و حفاظت از محیط غار انجام شوند. سازه‌های آهکی طی دوره‌های طولانی شکل می‌گیرند و آسیب‌دیدن آن‌ها ممکن است به معنای از بین رفتن پدیده‌هایی باشد که بازسازی طبیعی آن‌ها بسیار زمان‌بر است.
آدرس غار بگلیجه همدان
غار بگلیجه در استان همدان، حدود ۲۳ کیلومتری شرق شهر همدان و هفت کیلومتری شمال روستای دنگل کاریز، در دامنه جنوبی کوه قزل‌قیه قرار دارد.
این غار به دلیل شرایط فنی دشوار و خطرهای موجود در مسیر، مقصدی برای پیمایش تخصصی است و بازدید عمومی از آن توصیه نمی‌شود. علاقه‌مندان به طبیعت منطقه بهتر است پیش از برنامه‌ریزی برای هرگونه فعالیت، شرایط دسترسی و الزامات ایمنی را با متخصصان آشنا به غار بررسی کنند.
۰ نظر