خانه تاریخی حاج آقا کمالالدین نبوی طباطبایی بروجرد در استان لرستان
خانه تاریخی حاج آقا کمالالدین نبوی طباطبایی یکی از باشکوهترین خانههای تاریخی شهر بروجرد در استان لرستان است که در نزدیکی میدان صفا قرار دارد و هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند. این بنا در کوچهای واقع شده که مجموعهای از خانههای تاریخی با بافت اصیل و چشمنواز را در خود جای داده و خانه تاریخی افتخارالاسلام طباطبایی نیز در همین محدوده قرار دارد. این خانه ارزشمند در سال ۱۳۸۴ توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری شد و امروز بهعنوان یکی از شاخصترین آثار تاریخی بروجرد شناخته میشود.
پیشینه تاریخی خانه حاج آقا کمالالدین نبوی طباطبایی بروجرد
بر اساس گفتههای ورثه مرحوم حاج آقا کمال، این خانه توسط حاج میرزا ابوتراب، از نوادگان حضرت آیتالله سید محمد طباطبایی، برای فرزندش مرحوم حاج اسحاق ملقب به آقا کمال خریداری شد. پیوند این خاندان با تاریخ و مذهب شهر بروجرد، به این خانه هویتی فراتر از یک بنای مسکونی بخشیده و آن را به بخشی از حافظه تاریخی شهر تبدیل کرده است.
معماری اصیل ایرانی در خانه حاج آقا کمالالدین بروجرد
این خانه تاریخی با حیاطی نسبتاً بزرگ، نمای آجری و کاشیکاریشده و سه طبقه ساختمان، نمونهای درخشان از معماری درونگرای ایرانی به شمار میرود. ورودی بنا دارای درِ چوبی بزرگ و سردری آجری است که پس از عبور از دالانی طولانی و دری موسوم به «هرزهپوش»، به حیاط اصلی منتهی میشود؛ فضایی که احترام به حریم خانواده و اصل درونگرایی در آن بهخوبی دیده میشود.
ساختار فضایی و طبقات خانه حاج آقا کمالالدین نبوی طباطبایی
بنای خانه شامل سه طبقه قرینه با حیاط اندرونی است که با عناصری چون پنجدری، ارسی و در و پنجرههای ساده از یکدیگر متمایز میشوند. طبقه اول دارای دو شبستان زمستانی با سقف طاق گهوارهای، پیچدری مرکزی و پستویی بزرگ در انتهای اتاق پنجدری است. در دو سوی پنجدری، پلکانهای آجری قرینه مسیر دسترسی به طبقات بالاتر را فراهم میکنند.
تالارها و شاهنشین خانه تاریخی حاج آقا کمالالدین بروجرد
طبقه دوم شامل تالار پنجدری باشکوهی است که در انتهای آن پستالاری با درهای هنرمندانه، سقفهای تزئینشده و پیشبخاریهای نقاشیشده دیده میشود. در دو سوی شرقی و غربی تالار، اتاقهای بزرگ با گنجههای متعدد قرار دارد. طبقه سوم که شاهنشین نامیده میشود، از نظر فرم مشابه طبقه دوم است اما با سقفهایی کوتاهتر و تزئیناتی سادهتر، فضایی آرامتر و صمیمیتر دارد.
یخچال سنتی و کارکردهای اقلیمی خانه حاج آقا کمالالدین
در انتهای ضلع جنوبی حیاط و در زیرزمین، یخچالی قدیمی با پوشش طاق ضربی چهار بخشی ساخته شده است. در گذشته، ساکنان خانه در فصل زمستان یخهای حوض را به درون این یخچال منتقل میکردند و در ماههای گرم سال بدون ذوب کامل یخها از آن استفاده مینمودند؛ روشی هوشمندانه برای سازگاری با اقلیم منطقه بروجرد.
تزئینات هنری خانه تاریخی حاج آقا کمالالدین نبوی طباطبایی
تزئینات این بنا شامل نقاشیهای ظریف سقف تالار پنجدری، پیشبخاریهای تزئینی، کاشیکاری نمای ورودی و طاقنماهای حیاط است. ارسیهای مزین به شیشههای رنگی در اتاقهای جانبی طبقه اول جلوهای شاعرانه به فضا میبخشند. شاهنشین طبقه اول با ارسیهای سهلنگه و پنجدری شیشهرنگی با نقش خورشید، زیباترین بخش خانه بهشمار میرود.
نقاشیهای تاریخی و موزه مردمشناسی بروجرد
نقاشیهای اجراشده بر دیواره شومینهها، سقفهای گچی و قابکاریهای چوبی، از جمله آثار استاد نعمتالله نقاش بروجردی هستند که تاریخ شوال ۱۳۰۴ قمری را بر خود دارند. امروزه به همت شهرداری و اداره میراث فرهنگی شهرستان بروجرد، این خانه به موزه مردمشناسی بروجرد تبدیل شده و آثار ارزشمندی از هنرهای دستی، نقاشیها و تصاویر تاریخی، عمدتاً مربوط به دوره قاجار، در آن نگهداری میشود. این بنا با شماره ۳۷۶۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
۰ نظر