دشت سیلاخور استان لرستان؛ پهنهای وسیع میان بروجرد و دورود
دشت سیلاخور در شمالشرقیترین بخش استان لرستان قرار گرفته و همچون نواری سبز، دو شهر مهم بروجرد در شمال و دورود در جنوب را در آغوش خود جای داده است. این دشت پهناور با وسعتی نزدیک به ۷۰ هزار هکتار، بزرگترین دشت استان لرستان بهشمار میرود و بخشهای وسیعی از شهرستانهای بروجرد و دورود و همچنین قسمتهایی از شهرستانهای نهاوند، ملایر و الیگودرز را دربر میگیرد. حاصلخیزی خاک و وفور منابع آب، دشت سیلاخور را به یکی از مهمترین قطبهای کشاورزی و باغداری غرب ایران تبدیل کرده است.
پیشینه تاریخی دشت سیلاخور لرستان
کاوشهای باستانشناسی در محدوده دشت سیلاخور، بهویژه در محوطههایی مانند تپه قلا رمیان یا قلعه رومیان در جنوب بروجرد، نشان میدهد که سکونت انسان در این ناحیه دستکم به ۵۰۰۰ سال پیش بازمیگردد. این دشت در طول تاریخ، بارها شاهد هجوم اقوام مختلف از جمله اسکندر مقدونی، اعراب، مغولها، تیموریان و افغانها بوده و نقش مهمی در تحولات نظامی و تاریخی منطقه ایفا کرده است. دشت سیلاخور همچنین محل وقوع یکی از شدیدترین زلزلههای ایران با بزرگای ۷٫۴ ریشتر در سال ۱۲۸۸ قمری بوده که اهمیت زمینساختی این منطقه را برجسته میکند.
ریشه نامگذاری دشت سیلاخور
درباره نام سیلاخور روایتهای گوناگونی وجود دارد. در زبان لری، «سیلا» به معنای سوراخ و «خور» به معنای خوردهشده است و بر اساس باورهای محلی، وقوع زلزلهای بزرگ در گذشته باعث فرورفتن زمین و بلعیده شدن چند روستا شده و نام سیلاخور یا «سوراخخور» از همین رو بر این دشت نهاده شده است. دیدگاهی دیگر، سیلاخور را کوتاهشده «سیلابخور» میداند که به سابقه سیلابهای ویرانگر در این دشت اشاره دارد. این ویژگیها، زلزلهخیز و سیلابی بودن دشت سیلاخور را بهعنوان بخشی از هویت طبیعی آن تثبیت کردهاند.
سیلاخور بالا؛ ییلاقهای سرسبز شمال دشت سیلاخور
سیلاخور بالا از بخش سامن شهرستان ملایر و بخش خزل نهاوند آغاز میشود و تا حوالی شهر بروجرد ادامه مییابد. این بخش با روستاهای آباد و پرجمعیت، آبوهوایی خنکتر و طبیعتی کوهستانی، از دیرباز تفرجگاه مردم بروجرد بوده است. ییلاقهایی چون ونایی، تاکدرخت و خشتیانک در این محدوده قرار دارند و در غرب آن، رشتهکوه گرین بهعنوان منبع اصلی آب منطقه بروجرد و نهاوند شناخته میشود. انگور و انواع میوهها از محصولات شاخص سیلاخور بالا هستند و گویش غالب مردم، لری بروجردی است.
سیلاخور پایین؛ کانون کشاورزی دشت سیلاخور لرستان
سیلاخور پایین از شهر بروجرد آغاز شده و در امتداد جنوبشرقی تا دورود و الیگودرز ادامه مییابد. زمینهای هموار، خاک حاصلخیز و منابع آبی فراوان، این بخش را به یکی از مهمترین مراکز تولید محصولات کشاورزی لرستان تبدیل کرده است. گندم، جو، برنج و حبوبات در کنار باغهایی با محصولاتی چون سیب، گردو، بادام، زردآلو و انگور، سیمای اقتصادی سیلاخور پایین را شکل میدهند. رود تیره با عبور از این دشت، در نهایت با پیوستن به رود سزار، بخشی از سامانه رودخانه دز را تشکیل میدهد. با این حال، حفر بیرویه چاههای عمیق در سالهای اخیر، افت شدید آبهای زیرزمینی را بهدنبال داشته و چالشی جدی برای آینده این دشت ایجاد کرده است.
۰ نظر