رودخانه بالخلی چای؛ شریان همیشهجاری در دل اردبیل
در دل کوههای بزقوش و دامنههای سبلان، جایی در جنوبغربی نیر، چشمهای زلال از دل زمین میجوشد و سفری طولانی و پرماجرا را آغاز میکند. این چشمه، سرچشمه رودخانهای است به نام بالخلی چای یا همان رودخانه ماهیدار که یکی از رودخانههای دائمی و مهم استان اردبیل به شمار میرود.
بالخلی چای، که ۷۵ کیلومتر مسیرش را میان کوهستان و جلگه طی میکند، در سفر خود میزبان سرشاخههایی چون برجلوچای، سقزچی چای، آغلاغان، جوراب چای، درویش چای و لاطران چای است. این رود با هر پیوستن این شاخهها پرآبتر میشود و حیات را به روستاها، زمینهای کشاورزی، و شهر اردبیل میبخشد.
این رودخانه، درست از میان شهر اردبیل عبور میکند و در نهایت در شمال این شهر به رودخانه قرهسو میپیوندد. در مسیرش دو سد مهم یعنی بند انحرافی الماس و سد یامچلو بر آن ساخته شدهاند که بخشی از نیاز آبی منطقه را پاسخ میدهند.
اما آنچه این رودخانه را متمایز میکند، تنها حجم بالای آبدهی آن نیست. در حاشیههای سبز و درخشان این رود، طبیعت جانی دوباره گرفته است. گونههایی از ماهیها همچون قزلآلای خالقرمز، سسماهی، ماهی سیاه و شاهکولی در آن زیست میکنند. سمور آبی نیز، به عنوان یکی از پستانداران آبزی کمیاب، خانهاش را در این رودخانه بنا کرده است. همچنین، پرندگان مهاجر آبزی و کنارآبزی، در مسیر مهاجرت، از این رودخانه به عنوان زیستگاه موقت استفاده میکنند.
اراضی ساحلی بالخلی چای در اطراف اردبیل، به لطف طبیعت دلانگیز و فضای سبز غنیاش، به پاتوقی محبوب برای گذران اوقات فراغت در فصول گرم تبدیل شده است؛ جایی که خانوادهها در سایه درختان استراحت میکنند و علاقهمندان به ماهیگیری، قلاب به دست، ساعات خوشی را سپری میکنند.
اما با همه این زیباییها و ارزشهای بومشناختی، کیفیت آب رودخانه در سالهای اخیر با مشکلاتی مواجه شده است. گزارشها نشان میدهند که در ایستگاههای ایلانجق و خروجی اردبیل، کیفیت آب برای شرب و مصارف آبزیپروری در وضعیت مناسبی قرار ندارد؛ موضوعی که میطلبد تا بیش از پیش به حفاظت از این گنجینه طبیعی توجه شود.
رودخانه بالخلی چای، نهتنها بخش مهمی از جغرافیای طبیعی استان اردبیل است، بلکه چون رگی حیاتبخش، روحی تازه در دل زندگی روستایی، کشاورزی، و حتی گردشگری منطقه جاری کرده است.
۰ نظر