قلعه سنگی چهریق سلماس؛ نگینی هزارساله بر فراز صخرهها
در نزدیکی روستای چهریق علیا و در فاصله ۲۵ کیلومتری شهرستان سلماس در استان آذربایجان غربی، قلعهای تاریخی و شگفتانگیز به نام قلعه سنگی چهریق واقع شده است. این قلعه با ثبت شماره ۲۰۷۵ در تاریخ ۲۹ تیر ۱۳۷۷ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه چهریق با موقعیت خاص جغرافیایی خود، بر فراز صخرهای مرتفع و در میان رودخانه زولاچای قرار دارد و در طول تاریخ، یکی از مشهورترین و پرحادثهترین قلعههای ایران به شمار میرود.
روستای چهریق و مشخصات جمعیتی
چهریق به دو روستای همجوار تقسیم شده است: چهریق علیا و چهریق سفلی. روستای چهریق سفلی در دهستان چهریق، بخش مرکزی شهرستان سلماس واقع شده و در طول جغرافیایی ۴۴°۳۷′ و عرض جغرافیایی ۳۸°۰۵′ قرار دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۵۸۰ متر است و آب و هوای آن سرد و خشک میباشد. جمعیت روستا حدود ۳۳ خانوار است و مردم به زبان کردی کرمانجی سخن میگویند و پیرو مذهب اهل سنت، شاخه امام شافعی هستند. حرفه اصلی اهالی شامل کشاورزی، باغداری، دامداری و کارگری میباشد و آب آشامیدنی و کشاورزی آنها از رودخانه و چشمهها تأمین میشود.
قدمت و تاریخچه قلعه چهریق
بر اساس بررسیهای باستانشناسی، قدمت قلعه به هزاره اول قبل از میلاد بازمیگردد و اولین سکونتگاه آن توسط اورارتوها شکل گرفته است. آثار سنگی کندهکاری شده و آبراهها و سیستم زهکشی موجود در قلعه، نشاندهنده معماری پیشرفته و تمدن اوراتو است. قلعه چهریق در دورههای افشار و زندیه نیز شهرت فراوانی یافت و همواره مورد توجه حاکمان و مقامات محلی بوده است.
در سال ۱۲۹۰ شمسی، در جریان جنگ روسها با مجاهدان و مشروطهخواهان، امیر حشمت نیساری، میرزا آقا بلوری و حاج اسماعیل امیرخیزی در قلعه چهریق مستقر شدند. همچنین در جنگ جهانی اول، مارشیمون، رئیس مذهبی آسوریان و مسیحیان ارومیه، به حمایت از سپاه روس، سپاهی برای جلوگیری از پیشروی عثمانیان در آذربایجان تشکیل داد و در قلعه چهریق مستقر گردید. قلعه به دلیل موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود، در بسیاری از نبردها بر قوای دولتی پیروز شد. نهایتاً در زمان رضا شاه، قلعه بمباران شد و به تصرف دولت مرکزی درآمد.
موقعیت جغرافیایی و دسترسی
قلعه سنگی چهریق در نزدیکی روستای چهریق علیا و در حاشیه رودخانه زولاچای واقع شده و دسترسی به آن از طریق جادههای محلی شهرستان سلماس امکانپذیر است. بازدید از این قلعه، تجربهای منحصر به فرد از ترکیب طبیعت کوهستانی، رودخانه و تاریخ پرحادثه منطقه را در اختیار گردشگران قرار میدهد.
۰ نظر